Download PDF

Omgaan met jeugd in (risico)vechtsportfederaties

Tijdens de maand november 2013 werd op Nederland 2 een reportage uitgezonden over risicovechtsporten met als titel ‘Kickboksen: knock out op je tiende’ in het programma ‘De Vijfde Dag’ op Nederland 2[1]. Naar aanleiding van deze reportage leek het zinvol de jeugd in risicovechtsporten onder de loep te nemen, alsook een diepere blik te werpen op de generieke richtlijnen voor wat betreft het omgaan met jeugd.

1.1  Inleiding

Risicovechtsporten worden alsmaar populairder. Waar deze populariteit echter vandaan komt, valt moeilijk te zeggen en vergt specifiek onderzoek. Wel kan er reeds verwezen worden naar enkele verhalen die de laatste tijd in de media gebracht werden over maatschappelijk kwetsbare jongeren die dankzij het beoefenen van een (risico)vechtsport hun plaats (terug)vinden in de maatschappij. Een voorbeeld van deze persoonlijke verhalen is deze van karateka Nicky. Op 8 oktober 2013 deed Nicky in het één programma Iedereen beroemd zijn verhaal over zijn moeilijke jeugd en hoe karate hem terug op het juiste spoor heeft geholpen[2]. Ook de succesverhalen van wedstrijdboksers lijken erg aantrekkelijk. Risicovechtsporten betekenen voor de sportbeoefenaars een ideale uitlaatklep, een manier om stoom af te blazen, een manier om persoonlijke successen te behalen, een manier om de persoonlijke doelen na te streven, een manier om intensief te sporten… Naast deze positieve aspecten worden risicovechtsporten echter vaak geassocieerd met een negatief imago, een slecht georganiseerde structuur en een gebrek aan opgeleide trainers[3].

De oprichting van het Risicovechtsportplatform Vlaanderen vloeide voort uit de vaststelling dat de sector onder andere kampt met een hoofdzakelijk negatief imago en uit de bezorgdheden over de medische risico’s bij de sportbeoefenaars in het algemeen. Het platform heeft dan ook als taak om samen met de sector deze problemen aan te pakken en toe te werken naar een positiever verhaal over risicovechtsport. De generieke richtlijnen vormen hierin een belangrijke leidraad.

1.2  De generieke richtlijnen geven extra aandacht voor -16-jarigen

De expertencommissie risicovechtsporten nam de bezorgdheden in verband met de kwetsbare situatie van -16-jarigen bij het beoefenen van risicovechtsport mee in de generieke richtlijnen die in 2009 werden voorgelegd aan de Vlaamse Sportraad. De generieke richtlijnen verduidelijken de voorwaarden waaraan alle (risicovechtsport)federaties en –verenigingen zouden moeten voldoen om een medisch en ethisch verantwoorde sportbeoefening te garanderen. Deze richtlijnen gelden voor iedereen, dus ook voor de jonge sportbeoefenaars. Jongeren zijn nu eenmaal geen kleine volwassenen. Ze moeten op een aangepaste wijze benaderd worden. De generieke richtlijnen suggereren specifiek beschermende maatregelen voor -16-jarigen. Deze maatregelen gaan enerzijds over de bescherming van hun fysieke integriteit en anderzijds over de bescherming van hun psychische integriteit.

Wat betreft de fysieke integriteit:

  • de kampduur en kampintensiteit moeten aangepast zijn aan de leeftijd, geslacht en technische vaardigheden van de kampers
  • bepaalde technieken zijn verboden: technieken met een hoog risico voor blijvende letsels, wurgingen en klemmen
  • lichaamsdelen die gevoelig zijn voor blijvende letsels moeten beschermd worden door adequate beschermstukken
  • het wedstrijdreglement moet voorzien in een adequaat en duidelijk herkenbaar teken voor opgave

Wat betreft de psychische integriteit:

  • de organisator moet zorgen voor een jeugdvriendelijke omgeving die sportiviteit en fair play aanmoedigt
  • het wedstrijdreglement moet voorzien in de bestraffing van de kamper in geval van onethisch gedrag door de begeleiding van de kamper

Verder dienen trainers en coaches van -16-jarigen een specifieke begeleidingsopleiding te volgen. De opleidingen van de Vlaamse Trainersschool bieden hier een belangrijk houvast.

1.3  Jeugdreglementen in de Risicovechtsportfederaties

Het is nu aan de risicovechtsportsector om, met ondersteuning van het Risicovechtsportplatform, aan de slag te gaan met deze generieke richtlijnen. De generieke richtlijnen geven aan op welke vlakken aanpassingen nodig zijn, maar ze verduidelijken nog niet op welke manier dit gerealiseerd moet worden. Een aantal richtlijnen zouden deel kunnen uitmaken van de wedstrijdreglementen en huishoudelijke reglementen, maar andere richtlijnen, zoals het creëren van een jeugdvriendelijke omgeving, moet men dan weer specifiek benaderen.

Per sporttak en per specifieke discipline zou er een afzonderlijk jeugdreglement moeten bestaan. Hierin kan dan opgenomen worden welke aanpassingen noodzakelijk zijn bij jeugd. Over welk materiaal en welke technieken het hier zou moeten gaan, dient in grote mate bepaald te worden op basis van verder onderzoek. Het gebruiken van gezond verstand en het luisteren naar de meningen van gespecialiseerde artsen hieromtrent, bevestigt toch alvast het vermoeden dat het krijgen van veelvuldige slagen op het hoofd, geen gezonde impuls kan zijn voor kinderen. De hersenen zijn immers nog in volle groei, en de kans op blijvende schade is in dit geval reëel. 

1.4  Het Risicovechtsportplatform: een hulpmiddel voor de risicovechtsportfederaties

Het Risicovechtsportplatform tracht binnen haar takenpakket de risicovechtsportfederaties dan ook ondersteuning te bieden in het opmaken van specifieke jeugdreglementen. Het platform gaat hierbij op zoek naar onderbouwde adviezen van gespecialiseerde artsen en experten. Het is immers noodzakelijk dat de organisaties en federaties werk maken van de beperking van de risico’s waarbij men op een verantwoorde manier moet durven handelen en bepaalde aspecten, zoals bv. de minimumleeftijd voor deelname aan wedstrijden of de manier waarop jonge kinderen aan een bepaalde vorm van wedstrijd kunnen deelnemen, moet durven in vraag stellen. Het bepalen van gepaste minimumleeftijden en een kritische blik over het omgaan met wedstrijden voor kinderen alsook specifieke aanpassingen voor -16-jarigen, zoals in de generieke richtlijnen gesuggereerd, moeten de federaties helpen om de risico’s bij de kinderen en de jeugd dan ook te beperken en op die manier bij te dragen tot een gezonde persoonlijke ontwikkeling alsook een algemeen medisch en ethisch verantwoord (risicovecht)sportbeleid.

 

Heb je als federatie vragen over vechtsport of risicovechtsport voor jeugd of over de organisatie van risicovechtsport in het algemeen? Neem dan zeker contact op met het Risicovechtsportplatform Vlaanderen via info@vechtsportplatform.be.